Johannes Versproncks ‘meisje in het blauw’ en haar ouders dit voorjaar in het Frans Hals Museum

HAARLEM - Van 12 maart tot en met 11 oktober 2026 is in het Frans Hals Museum Portret van een meisje in het blauw (1641) van Johannes Verspronck te zien. De publiekslieveling uit de collectie van het Rijksmuseum Amsterdam krijgt gezelschap van de twee portretten van haar hoogstwaarschijnlijke ouders, afkomstig uit Rijksmuseum Twenthe.

Het is voor het eerst sinds 1979 dat de drie portretten weer samen in Haarlem te zien zijn. In de focuspresentatie Het raadsel van het meisje in het blauw gaat het museum op zoek naar de identiteit van het drietal, die tot op heden onbekend is.

De portretten van het jonge meisje in opvallende blauwe jurk en haar ouders bleven tot het begin van de twintigste eeuw bij elkaar, maar uiteindelijk kwamen de portretten van de ouders in Rijksmuseum Twenthe terecht en het portret van het meisje in het Rijksmuseum in Amsterdam. Daar groeide het ‘meisje in het blauw’, zoals ze liefkozend genoemd wordt, uit tot een publiekslieveling. Toch is haar identiteit – en die van haar ouders – tot op de dag van vandaag onbekend.

Professor Frans Grijzenhout, bekend van het tv-programma Kunstraadsels, zocht langdurig en intensief naar de identiteit van het meisje en haar ouders. Aan haar kleding is te zien dat ze van goede komaf moet zijn geweest: ze draagt dure stoffen, gouden sieraden en parels en een waaier van struisvogelveren. Hoogstwaarschijnlijk woonde ze destijds in Haarlem: Verspronck heeft voor zover bekend alleen Haarlemmers geschilderd. Op basis van haar gelaatstrekken wordt haar leeftijd geschat tussen de vijf en acht jaar.

De zoektocht naar de identiteit naar het meisje houdt onderzoekers al jaren bezig, weet Grijzenhout, die in tal van archieven dook in de hoop haar naam alsnog te achterhalen. ‘Ik vraag me al mijn hele carrière af wie dit meisje was. Deze presentatie laat zien hoe zo’n zoektocht in zijn werk gaat. Van familiewapens en -archieven tot boedelbeschrijvingen: alles kan een aanwijzing zijn. Overigens is het geen uitzondering dat we niet weten wie dit meisje is: van meer dan de helft van de mensen die Verspronck portretteerde, is de identiteit onbekend.’

De drie portretten waren voor het laatst samen in Haarlem in het Frans Hals Museum in 1979, toen een tentoonstelling rondom het werk van Verspronck (1601/03-1662) werd georganiseerd. Ook nu zijn ze te zien naast ander werk van de Haarlemse schilder, zoals de regentessen van het Sint-Elisabeths Gasthuis. Bezoekers kunnen zijn werk tijdens hun bezoek aan het museum vergelijken met dat van zijn twintig jaar oudere stadsgenoot Frans Hals (ca. 1583-1666), die mogelijk zijn leermeester was. Beiden blonken uit in de portretkunst. Versproncks stijl was echter veel preciezer en gedetailleerder dan die van Hals: Verspronck vereeuwigde zijn modellen vaak bijzonder ingetogen, met een neutrale gezichtsuitdrukking en tegen een egale achtergrond. In totaal zijn er ongeveer honderd schilderijen van Verspronck bekend.