Zeldzaam ‘Haarlems Klokkenspel’ is terug in Haarlem

Knolletjes van Haarlems Klokkenspel
Foto: Gemeente Haarlem

In april 2022 bloeit in de Haarlemmer Kweektuin een bijzondere bloem. Het Haarlems Klokkenspel is een zeldzame plant die bijna verdwenen was. Kweker Edwin Visser en de gemeente zijn nu bezig hem terug te brengen in onze stad.

(bron: Gemeente Haarlem)

Bij de naam ‘Haarlems Klokkenspel’ denkt u wellicht aan een echte klok. Maar we hebben het hier over een plant. Een plant die vroeger rijk aanwezig was in de omgeving van Haarlem, maar in de 20e eeuw vrijwel verdween. Om de plant terug te brengen, zijn afgelopen najaar 2400 knolletjes geplant in de Haarlemmer Kweektuin. Ook kunt u komend voorjaar zelf met de bloem aan de slag in uw eigen tuin.

Achtertuin
Dat de plant terugkeert in onze regio is te danken aan kweker Edwin Visser. Hij besloot 15 jaar geleden uit liefhebberij het Haarlems Klokkenspel in zijn achtertuin te kweken. Hij startte met een paar knolletjes, maar in de loop van de jaren begon zijn tuinkwekerij te groeien. Sinds een jaar of 5 is de plant beschikbaar om uitgebreid te planten op buitenplaatsen. Samen met de afdeling Natuur en Milieu Educatie van de gemeente is Visser nu bezig de plant opnieuw een plek te geven in de regio. Visser: “Het is fantastisch dat Haarlem zo een stuk geschiedenis terug krijgt.”

Sierplant
Het Haarlems Klokkenspel is een ‘stinzenplant’. “Dat zijn verwilderde voorjaarsbloemen die vooral vanaf het einde van de 18e eeuw werden aangeplant op buitenplaatsen, oude boerenerven en in kasteel- en kloostertuinen”, legt Tim van der Steen van Natuur en Milieu Educatie uit. “Met name in Friesland, Groningen en de Achterhoek. Maar zeker ook rondom Haarlem. Ze hebben kleine bollen, knollen of wortelstokken en bloeien van maart tot ver in mei.”

‘Stins’ is een Fries woord dat vanaf de 15e eeuw wordt gebruikt voor ‘stenen huis’. Dat was een stenen gebouw, een verdedigbare vesting of klein kasteeltje. De bewoners van stinzen hadden de tijd en de middelen om een bloementuin met sierplanten aan te leggen.

Linnaeus
In 1730 kwam de bekende Zweedse plantkundige Linnaeus in aanraking met het Haarlems Klokkenspel. Hij heeft er waarschijnlijk voor gezorgd dat dit plantje op steeds meer plekken in de regio is gaan groeien. Dit zou ook de reden zijn waarom de plant later naar onze stad is vernoemd. “Maar zelfs na goed onderzoek, met de Wageningen Universiteit, is dit nog helemaal niet zeker”, aldus Edwin. In die tijd was het elk voorjaar een prachtige bloeiende plant die overal in de regio te zien was. Helaas ging het in de eeuwen daarna niet goed met het gewas. Tegenwoordig is de plant nagenoeg verdwenen.
De knolletjes zijn aangeplant in de Springertuin (Foto: Gemeente Haarlem)

Het Klokkenspel in de Kweektuin
Daar komt nu dus verandering in. De 2400 knolletjes die in de Kweektuin zijn geplant, moeten komend voorjaar boven de grond komen en hun witte blaadjes laten zien. De knollen zijn geplant in de Springertuin, een plek met een grote cultuurhistorische waarde. Van der Steen: “Leonard Springer is een heel belangrijk figuur voor het groen in Haarlem. Rond 1900 wordt hij aangesteld als adviseur dienst Hout en Plantsoenen. Hij wilde een centrale plek waar al het groen voor de hele stad kon worden opgekweekt. In 1911 is hij de Kweektuin gestart. Hij legde ook de basis voor Natuur en Milieu Educatie in Haarlem. In de Kweektuin begon hij met de centrale school- en werktuin. Dat is wat nu de Springertuin is, bij de ruïne van Huis ter Kleef”.

Haarlems Klokkenspel in uw eigen tuin
Bewoners van Haarlem kunnen een handje helpen bij het verspreiden van de plant. Bij de kassen in de Haarlemse Kweektuinen zijn komend voorjaar 500 exemplaren van het Haarlems Klokkenspel beschikbaar. U kunt deze plant dan, als de omstandigheden goed zijn, in uw eigen tuin planten. Omdat het niet de makkelijkste plant is krijgt u een gebruiksaanwijzing, zodat de kans op succes het grootst is. In het voorjaar leest u meer informatie over deze actie.

Cookieinstellingen